Tinh thần Dũng qua Tướng và Tánh

Khi người ta nói đến chữ “Dũng” tức muốn nói đến một đức tính hay một tinh thần , hành động nào đó có một sự ấn tượng của chữ “Mạnh”. Chính vì thế Dũng thường dùng cho phái nam đại diện cho phái mạnh là vậy. Cho nên khi cha mẹ sinh con trai, Dũng là một trong nhiều cái tên thường được cha mẹ đặt cho với một niềm mong mỏi con mình mai mốt lớn lên thành nhân có một chí khí của một thằng con trai, có một sự mạnh mẽ của một người đàn ông trong xã hội.

gautham_buddha-1280x1024

Một chữ Dũng thôi cũng đã bao hàm nhiều ý niệm của chính bản thể một con người. Nhưng nếu nói như trên chữ Dũng chỉ dành riêng cho phái mạnh thôi thì chưa chính xác, chỉ đúng ở cái tướng mà không là cái tánh. Nếu xét Dũng ở cái tánh thì không thể có ranh giới là nam hay nữ, phái mạnh hay phái yếu nữa mà lại đưa về xét ở bản thể của một con người qua tướng và tánh.

  • Về Tướng thì Dũng thể hiện qua lời nói, hành động đó là những biểu hiện về Thân và Khẩu
  • Về Tánh thì Dũng thể hiện qua Ý đó là những suy nghĩ, ý thức tác động đến Thân và Khẩu.

1/ Dũng qua lời nói :

Về cái tướng, những lời nói mạnh mẽ thường là những câu nói hùng hồn, chất giọng sang sảng. Tuy nhiên cũng có những lời nói nhẹ nhàng , ôn tồn thôi nhưng cũng đâu kém chi Dũng khí có khi còn hiệu quả hơn nhiều . Tại sao vậy? Vì rằng nội dung lời nói của cả hai có một điểm chung đó chính là cái Tâm của lời nói . Nhưng cái tướng lời nói cũng đều do cái tánh lời nói điều khiển mới thể hiện được cái Tâm của lời nói. “ Nói năng như chánh pháp “ chính là cái tánh của lời nói. Đây là điều cốt lõi của cái Dũng qua lời nói vậy. Nói phải có người nghe cho nên Dũng qua lời nói còn là sự lắng nghe nữa. Muốn lắng nghe phải có sự nhẫn nhịn, vì nghe điều xuôi tai thì quá dễ và nhiều khi còn bị tham ái chấp vào nghe. Còn nghe điều trái tai, điều ngay thì thường hay chói tai dễ thường mà muốn nghe từ đó nảy sinh chấp ngã vì thế muốn lắng nghe cũng không phải giản đơn, đòi hỏi phải có chữ Nhẫn. Nhẫn trong lắng nghe đó cũng chính là Dũng trong lời nói tự tánh .

2/ Dũng qua hành động:

Nói được thì phải làm được, đã nói là làm chứ không phải nói suông đó chính là điểm bắt đầu của hành động Dũng. Hành động Dũng là hành động của trí tuệ chứ không phải hành động của sức mạnh vai u thịt bắp mà làm càn thiếu trí. Những hành động của Dũng khí bao giờ cũng là những việc làm nghĩa hiệp vì người khác chứ không vì bản ngã…Đó chính là những biểu hiện của cái tướng hành động Dũng mà người ta dễ nhận thấy. Cũng như Dũng trong lời nói cái tánh của hành động Dũng sẽ là điều cốt lõi chi phối cái tướng của hành động . Làm việc gì cũng phải từ Tâm cho nên tâm chính là cái tánh của mọi hành động Dũng.

3/ Dũng qua Ý :

Tất cả từ ý mà ra, vì vậy ý là quan trọng nhất. Nghĩ gì thì nói nấy, ý thức như thế nào thì sẽ làm như vậy, Dũng trong Ý nghĩ , cái tướng chính là sự biểu hiện của lời ăn tiếng nói và hành động Dũng. Còn cái tánh chính là Tâm Dũng từ trong ý thức. Đức Phật khi thiền định dưới cội Bồ Đề đã quán chiếu biến tất cả các căn : nhãn, nhĩ, tỉ, thiệt, thân, ý trở thành Thức, từ Thức đến Bạch Tạng Thanh Tịnh Thức mà thành Phật. Lục căn chính là tướng còn Thức chính là tánh của Ý vậy, cho nên quá trình chuyển luân từ Ý thành Thức chính là Ý Dũng tự Tâm, Ý Dũng tự tánh như nhất nhất Chân Như .

Ví như bài thơ của anh hùng Lý Thường Kiệt :
“ Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành định phận ở sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời”

Về cái tướng thì quá rành rành như ranh giới rõ ràng giữa nước ta và nước tàu, đó là sự phân định rõ ràng của cái lý, cái đúng mà đã là dân nước Nam ai ai khi nghe những lời nói này cũng phải coi đó như là một lời động viên, nhắc nhở thấy được cái Dũng khí qua tinh thần dân tộc. Có người thì truyền tải theo giọng này, có người sẽ thể hiện theo giọng kia nhưng lũ giặc ngoại xâm khi nghe được những lời này từ tất cả người dân nước Nam thì phải e dè vì đối thủ là một người có dũng khí. Về cái tánh , nếu như anh hùng Lý Thường Kiệt không có lòng yêu nước, không thấy được nỗi nhục khi đất nước bị xâm lăng mà đau…,và không có những ý thức nghĩ suy về tinh thần dân tộc hay không có một trái tim, cái tâm yêu nước từ đó thành một hành động Dũng thiết thực tác động đến ý thức dân tộc đến từng người dân nước Nam …thì chắc chắn bài thơ này không có để trở thành một bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước Nam xưa kia mà lưu danh thành bất hủ đến ngày hôm nay.

Qua những ý niệm trên Dũng trên bản thể con người về tướng và tánh thì không có giới hạn giữa nam và nữ. Tướng nam nhi mà không có tánh “quân tử” thì còn thua tướng nữ nhi mà tánh “ anh hùng”. Cho nên tinh thần Dũng chỉ thường được thể hiện cho phái mạnh theo cái tướng nam tính mà thôi, còn theo cái tánh thì Dũng duy chỉ có một tự tánh trong Ý Thức mà không phân biệt dành cho nam hay cho nữ.

Sống với tinh thần Dũng như vậy để hóa giải những thử thách gian nan thành tự tại như chính bản thể tự tánh của Dũng, đó là một con đường đưa đến an lạc, giải thoát từ chính trong cuộc sống nhiều ô trược phiền não này. Bất chấp mọi giới hạn, tinh thần Dũng trong ta mới thật sự nở hoa ươm mầm cho cuộc sống thêm ý nghĩa phải không ?

Kỷ niệm mùa Dũng PL.2552/2009
Nguyên Hùng