GĐPT Đức Tâm là một đơn vị truyền thống trực thuộc BHD GĐPT Gia Định, miền Quảng Đức sinh hoạt tại Diệu Giác Ni tự, Quận 2

Nấc – Điều trị dùng Thuốc và không dùng Thuốc

Cơ chế Hô hấp Phản xạ nấc phát sinh từ hệ thần kinh trung ương; thần kinh phế vị bị kích thích sẽ gây ra sự co thắt không chủ ý của cơ hoành lặp lại nhiều lần (bình thường cơ hoành co thắt theo nhịp thở), kế tiếp là thanh môn khép kín đột

Cơ chế Hô hấp

Phản xạ nấc phát sinh từ hệ thần kinh trung ương; thần kinh phế vị bị kích thích sẽ gây ra sự co thắt không chủ ý của cơ hoành lặp lại nhiều lần (bình thường cơ hoành co thắt theo nhịp thở), kế tiếp là thanh môn khép kín đột ngột, làm ách tắc luồng không khí đi vào phổi và 2 dây thanh đới rung lên cho nên ta nghe thấy tiếng nấc. Sự suy giảm nồng độ CO2 trong máu cũng gây ra nấc.
Theo thời gian diễn biến, nấc được chia thành các thể cấp tính (diễn biến dưới 48 giờ), mạn tính kéo dài (từ 48 giờ đến 2 tháng) và dai dẳng (trên 2 tháng). Nấc mạn tính thường gây ra do các tổn thương bệnh lý khác.

 

Điều trị nấc:

– Trước tiên cần xác định tất cả các tác nhân (do thuốc, do dị ứng, do thức ăn đang sử dụng gần đây) gây nấc hoặc làm nặng tình trạng nấc để loại bỏ hoặc thay đổi nếu có thể.

– Nếu không xác định được hoặc không thể điều trị được nguyên nhân, thì chuyển sang điều trị triệu chứng. Nói chung, các trường hợp nấc cấp tính thường tự khỏi, chỉ những trường hợp nấc nặng và kéo dài mới đòi hỏi các biện pháp điều trị chuyên sâu.

 

Điều trị không dùng thuốc:

– Một số nghiệm pháp mang tính cơ học có thể được thử nghiệm trước khi quyết định dùng thuốc như hít sâu và nín thở, kích thích vào vùng hầu họng, ngoáy mũi/ ngửi bột tiêu gây hắt hơi, ép mạnh vào vùng cơ hoành bằng tay, xoa bóp vùng hậu môn, uống nước thật chậm và bịt mũi trong khi nuốt, uống một cốc nước lạnh và bịt tai trong khi uống, uống một cốc nước ấm có pha một thìa mật ong, nuốt một cục nước đá, nuốt nhanh một thìa đường hoặc mật ong, uống một cốc nước chanh vắt (không đường) hoặc ăn một lát chanh cắt…

– Hoặc hít thở vài lần vào một túi kín, phương pháp này làm tăng nồng độ carbonic trong máu và cần được thực hiện dưới sự giám sát của người khác.

– Một số phương pháp phức tạp hơn có thể được thử nghiệm như châm cứu, gây tê ngoài màng cứng ở cột sống cổ, phong bế thần kinh hoành… Các biện pháp mang tính tâm lý như đếm lùi từ 100 hoặc tập trung vào một vấn đề phức tạp… cũng có thể giúp giảm nấc.
– Phẫu thuật cắt dây thần kinh hoành là biện pháp cuối cùng, chỉ dùng trong những trường hợp nấc nặng, dai dẳng và không đáp ứng với các biện pháp điều trị khác vì có nguy cơ gây suy hô hấp.

Điều trị bằng thuốc:

Rất nhiều loại thuốc có thể giúp giảm triệu chứng nấc theo những cơ chế khác nhau. Một trong những thuốc hiệu quả nhất trong điều trị các trường hợp nấc mạn tính do nhiều nguyên nhân khác nhau như các bệnh lý ở dạ dày – thực quản, tổn thương thân não hoặc nấc vô căn, kể cả những trường hợp không đáp ứng với nhiều loại thuốc khác là Baclofen, có tác dụng hoạt hóa một chất dẫn truyền thần kinh ức chế, từ đó ngăn chặn được các kích thích nấc. Thuốc có thể gây ngầy ngật, buồn ngủ, mất ngủ, yếu cơ, lú lẫn, tham khảo thêm về Baclofen tại đây.

– Trong những trường hợp nấc dai dẳng không đáp ứng với một loại thuốc, cần phối hợp đồng thời nhiều thuốc. Phác đồ thường dùng và đã chứng minh hiệu quả là cisaprid + omeprazol + baclofen, có thể dùng thêm gabapentin.

Ở trẻ em:

– Nấc ở trẻ em nhất là trẻ sơ sinh có rất nhiều nguyên nhân: trẻ có thể ở đường hô hấp, đường tiêu hóa (ăn thức ăn khó tiêu, ăn quá no…). Trẻ bị lạnh cũng dễ bị nấc.

– Khi trẻ bị nấc, các bậc cha mẹ hãy bình tĩnh thao tác một số mẹo nhỏ dưới đây: Đối với trẻ sơ sinh, bế trẻ lên rồi dùng ngón tay gãi nhẹ trên môi hoặc mang tai của bé khoảng 60 cái, nếu trẻ khóc được thì sẽ khỏi nấc nhanh hơn vì lúc đó thần kinh thực quản giãn ra, triệu chứng nấc sẽ biến mất. Ủ ấm, sưởi ấm cho trẻ. Đối với trẻ lớn hơn, có thể cho trẻ uống nước, nếu trẻ lớn hơn thì hướng dẫn trẻ cách hít thở sâu, ngồi gập người trên đầu gối… Nếu trẻ bạn bị nấc liên tục trong 3 giờ đồng hồ thì nên đưa tới bác sĩ khám và tìm nguyên nhân nấc để được can thiệp sớm.

Tổng hợp Sức khỏe và đời sống